۱۲/۰۳/۱۳۸۹

دعوت به هم‌اندیشی: چگونه می‌توانیم خشونت سرکوب را کاهش دهیم؟

امروز از صبح مقابل زندان اوین بودم. دنبال کار یکی از دوستان. تنها نبودم. تا چشم کار می‌کرد خانواده زندانیان بودند که بی‌خبر از عزیزان ناپدید شده‌شان مقابل زندان جمع شده بودند تا دست کم از حضور نام عزیزانشان در فهرست بازداشت شدگان اطلاع پیدا کنند. بیشتر بازداشتی‌ها به 25 بهمن و یک اسفند مربوط بودند. صدها نفر ساعت ها در مقابل زندان بلاتکلیف ایستاده بودند و این ماجرایی است که طی دو سال گذشته تقریبا هیچ گاه قطع نشده است. شاید باید اعتراف کنیم که تمامی این خانواده‌ها از خانواده شهدای جنبش خوش اقبال‌تر بوده‌اند. با این حال ساعت‌ها و روزها بلاتکفیلی و درماندن از روند عادی زندگی کمترین هزینه‌هایی است که شاید هیچ گاه دیده نشود، اما بدون تردید باعث فرسایش خواهند شد.

آنچه به چشم خود در راهپیمایی‌های 25 بهمن و یک اسفند دیدم و از چندین و چند راوی و شاهد دیگر تایید گرفتم، تفاوت رفتار آشکار ماموران نیروی انتظامی نسبت به نیروهای بسیج و حتی نسبت به رفتار خود این نیروها در سرکوب‌های سال گذشته بود. صحنه‌های متواتری که نیروی انتظامی از بازداشت معترضان خودداری می‌کرد (خودم هم یک موردش را تجربه کردم) و یا حتی تلاش می‌کرد که معترضان در معرض ضربه قرار نگیرند. (گروهی از دوستان از دست بسیج به نیروی انتظامی پناه برده بودند) به باور من این رفتار اتفاقی و یا دستوری نبوده است. این دست رفتارها همه از شکافی عمیق حکایت دارند که در داخل بدنه دستگاه سرکوب رخ داده و در حال تشدید است. شکافی که جنبش سبز می‌تواند آن را به صورت روزافزون افزایش دهد و یا آن را کاهش داده و به یکدستی و یکدلی نیروهای سرکوب دامن بزند.

به باور من کاهش هزینه مبارزه، چه از جنس کاهش میزان بازداشت‌ها باشد و چه از جنس کاهش شدت خشونت، در هر حال می‌تواند به بقا و تداوم جنبش کمک شایانی کند. ناگفته پیداست که معترضین و حاکمیت وارد ماراتن نفس گیری شده‌اند که به نظر می‌رسد هیچ یک قصد ندارند در کوتاه مدت آن را ترک کنند و پیروز مسابقه را تنها توان استقامت هر یک تعیین خواهد کرد. در این میان تنها عامل استقامت سبزها به حفظ روحیه و سازمان دهی محدود نمی‌شود، بلکه کاهش و یا افزایش شدت خشونت در میزان این پایداری تاثیر مستقیم خواهد داشت. حال پرسش من این است که چه راه‌هایی برای کاهش این خشونت‌ها می‌توانیم در پیش بگیریم؟ چگونه می‌توانیم هزینه مقاومت را برای همراهان سبزمان کاهش دهیم تا امکان شرکت بخش‌های بیشتری در جریان اعتراضات فراهم شود؟

جرقه اولیه این پرسش را دوست ناشناسی در بخش نظرات وبلاگ مطرح کرد که به نظرم رسید می‌تواند موضوع بحث مناسبی باشد. یک پیشنهاد اولیه از جانب همین دوست ناشناس اختصاص دادن یک روز از جانب سبزها برای روی خوش نشان دادن به نیروهای انتظامی بود. شاید یک راهپیمایی سکوت و آرام تنها با هدف لبخند زدن و خسته نباشید گفتن به نیروهای انتظامی. شاید با نثار چند شاخه گل و شاید با تکرار «سلام»هایی محبت آمیز. پیشنهاد خامی است اما گمان می‌کنم می‌تواند دست‌مایه مناسبی برای آغاز این هم‌اندیشی باشد. پس از تمام دوستان دعوت می‌کنم تا نظر خود را در این مورد بیان کنند: به نظر شما چگونه می‌توانیم خشونت‌های سرکوب را کاهش دهیم؟